Als kleine jongen was hij al in de ban van munten. Op de lagere school viel het hem op dat het portret op de munten veranderde. Van koningin Juliana naar Beatrix. Het was de start van zijn levenslange fascinatie voor munten die twintig jaar later een vaste plek heeft gekregen in zijn klaslokaal.
Rob van den Berg (57) stapte twintig jaar geleden het onderwijs in, na een loopbaan in de logistiek en automatisering. Hij liep stage op de Nicolaasschool in Schalkhaar en is er sindsdien nooit meer weggegaan. Zo'n tien jaar geleden stuitte hij op Eurowijs, via een mail die op school rondging. “Ik zag direct de mogelijkheid om dat te gebruiken in combinatie met echte munten. Bij mij in de klas leren de kinderen rekenen met echt geld.”
De kinderen van nu
Zijn leerlingen van groep 5 weten wat een ijsje kost en dat een auto duurder is dan een fiets. Maar vraag naar een huis, en de bedragen lopen al snel op tot "honderdduizend miljoen". Rob herinnert zich de stress van vroeger: in de rij bij de kassa staan en hopen dat het geld genoeg zou zijn. Die grens kennen veel kinderen vandaag de dag niet meer omdat ze opgroeien in een wereld waarin geld nog nauwelijks tastbaar is.
Je zou denken dat kinderen daardoor minder van geld weten dan vroeger. Rob merkt daar weinig van. “De verwondering is er nog steeds.” Een leerling die terugkwam van vakantie in Suriname nam een muntje mee naar school. “Dan zeg ik: laten we dat even in de klas bekijken. Zo ontstaan de leukste gesprekken.”
Zijn verzameling in de klas
Voor de rekenlessen heeft Rob tien koffiebekertjes klaarstaan, elk gevuld met één muntwaarde: van tien cent tot twee euro. Kinderen gaan ermee aan de slag, wegen ze in de hand, tellen ze. “De aandacht is veel beter als er echt geld in de klas is.”
Rob haalt ook regelmatig zijn verzamelboeken tevoorschijn: de allereerste euromuntjes uit 2002, toen twaalf landen overstapten. DING FLOF BIPS, wie kent het nog? Het ezelsbruggetje waarmee een generatie de eerste eurolanden uit het hoofd leerde. In de boeken zitten de muntjes per land bij elkaar, met de nodige achtergrondinformatie: wat stelt de afbeelding voor, wat vertelt dat over het land? Voor de kinderen is het tegelijk een les over Europa. Daar voegt Rob zelf nog een traditie aan toe: al een paar jaar draait hij in de klas het liedje 'Europapa', dat goed past bij de muntjes en de landen.
Eurowijs in de praktijk
Wat hem al tien jaar aanspreekt aan het lesmateriaal van Eurowijs zijn de reacties van kinderen. De filmpjes sluiten goed op elkaar aan, de placemats nodigen uit tot kijken en ontdekken. Elk jaar opnieuw merkt hij dat het niet verveelt, voor hemzelf niet en voor zijn leerlingen niet.
De lessen over sparen slaan ook goed aan bij zijn huidige klas, net als de opdrachten over nepgeld. Wat is echt, wat is nep? Een vraag die kinderen bezighoudt, maar ook volwassenen regelmatig op het verkeerde been zet. Zoals bij de opdracht waarbij de kleur van bankbiljetten wordt weggehaald. Plotseling weet niemand meer welk biljet welke waarde heeft. “Dan moeten ze echt gaan nadenken. Dat zoeken vinden ze juist leuk”, aldus Rob. Het zijn dit soort momenten waarin geld en nieuwsgierigheid samenkomen. Precies waar Eurowijs en Robs eigen verzameling elkaar raken.
Wat blijft hangen
Sinterklaas speelt bij de leerlingen van groep 5 een belangrijke rol als het om geld gaat. De kinderen trekken voor het eerst lootjes, met een budget van vijf of zes euro. Voor veel van hen is het de eerste keer dat ze zelf een cadeautje uitzoeken binnen een vast bedrag. “Dan kom je erachter wat ze voor dat geld denken te kunnen kopen.”
Diezelfde rekensom speelt bij verjaardagsfeestjes. Rob merkt dat kinderen steeds vaker geld vragen in plaats van cadeautjes. Zes of zeven vriendjes, ieder vijf euro: zo spaar je voor iets groots. “Ze snappen dat kleine bedragen bij elkaar optellen.”
Wat hij hoopt dat kinderen uit zijn geldlessen meenemen, komt voort uit zijn eigen passie als verzamelaar. “Als ze een muntje in handen krijgen, hoop ik dat ze hem omdraaien om te kijken waar het vandaan komt.”
Soms zit de (financiële) les in de kleinste muntjes
Naast de koffiebekertjes staat er bij Rob in de klas altijd een grote bak met alleen maar één- en twee centen. Zo'n tweehonderd in totaal. Hij zet hem er bewust neer. Af en toe ontdekt een kind hem en gaat de bak om. De centen rollen over tafel en het spontane tellen kan beginnen. Hoeveel zouden het er zijn? Ga je per stuk tellen, of maak je groepjes van vijf? Van tien? Zonder dat Rob iets hoeft te zeggen, zijn de kinderen al aan het rekenen. Want dat is wat echt geld doet: het wekt nieuwsgierigheid die je niet kunt afdwingen. En dat is waar financiële educatie mee begint.