Patricia van Eldik staat al 25 jaar voor de klas, altijd in de bovenbouw en altijd op dezelfde school: de Daltonschool in Rhenen. In die tijd heeft ze veel zien veranderen, maar één ding is gelijk gebleven: de verschillen tussen kinderen zijn groot, ook financieel. Ze gaat graag het gesprek over geld aan in haar klas en zet daarvoor al jaren het lesmateriaal van Eurowijs in.
Bij sommige kinderen van de Daltonschool kan alles thuis, maar dat geldt niet voor alle kinderen. Patricia brengt de verschillen ter sprake in haar klas, voorzichtig en zonder namen. “Sommige families van onze school gaan naar de Voedselbank. Dat benoem ik, zodat kinderen in een vergelijkbare situatie beseffen dat ze niet de enige zijn.”
Die openheid vraagt om een veilige omgeving. “Geld kan een kwetsbaar onderwerp zijn. Zeker op deze leeftijd, als je er allemaal bij wilt horen.” Patricia kiest er daarom bewust voor om de situaties herkenbaar, maar anoniem te houden.
Naast die gevoelige kant is er ook de gewone wereld van geld die dagelijks voorbij komt. Met het materiaal van Eurowijs maakt ze dat zo concreet mogelijk. Ze bespreekt de kermis die eraan komt en hoe je tien euro heel anders besteedt dan vijfentwintig. Of de twee meisjes in haar klas die altijd van top tot teen in merkkleding liepen, totdat ze kleedgeld kregen en zelf moesten afrekenen. Patricia wees ze erop: voor de prijs van één paar Nike-sneakers koop je er bij Scapino twee.
Geld is digitaal, maar de gevolgen zijn echt
Wat haar steeds meer opvalt, is hoe weinig kinderen het verband leggen tussen geld en de waarde ervan. Geld bestaat voor hen nauwelijks nog fysiek. Toen ze aan haar huidige klas vertelde dat ze bewust had gewacht met het kopen van een PlayStation voor haar zoon, keken jongens haar verbaasd aan. Kon ze het niet betalen? “Ik zei: ik kon het betalen, maar ik vond het nog steeds veel geld. Dat idee was voor hen nieuw.”
Datzelfde geldt voor influencers. Meisjes in haar klas kunnen precies vertellen welke producten hun favoriete influencer aanprijst, maar beseffen niet dat het een betaalde advertentie is. Via de lessen van Eurowijs leren ze dat reclame niet neutraal is en dat mensen soms worden betaald om iets aan te bevelen.
Eén les maakte dit schooljaar bijzonder veel indruk: die over financiële criminaliteit. De les over geldezels leidde tot een discussie die ze niet had verwacht. In de klas vonden sommige kinderen het, eerlijk gezegd, wel makkelijk klinken. “Dan ga je het gesprek aan: hoe zou dat van binnen voelen? Is het niet enorm stressvol? En kun je niet beter gewoon een krantenwijk doen?” De discussie bleef dagen hangen.
Materiaal voor elk niveau
Patricia gebruikt het Eurowijs-materiaal al jaren, ook buiten de Week van het geld. Ze verwerkt het in huiswerkopdrachten en pakt er gedurende het jaar regelmatig iets uit. De boekjes gaan ook mee naar huis, met huiswerkopdrachten. Ouders reageren er doorgaans positief op. “Het materiaal is kleurrijk en het sluit goed aan bij de belevingswereld van de kinderen. Dat slaat blijkbaar aan, ook thuis”
Wat het materiaal volgens haar onderscheidt, is dat het er goed uitziet. Geen saaie zwart-witte kopieën, maar leermiddelen die kinderen serieus nemen. En het is een doorlopende leerlijn, van liedjes en kleurplaten over geld in groep 1 en 2, via zakgeld en sparen in de midden- en bovenbouw, tot de verleidingen van reclame en online criminaliteit richting de overgang naar het voortgezet onderwijs. Toen ze haar collega van de kleuters kennis liet maken met het materiaal, was de reactie veelzeggend. “Het is bizar dat ik dit nooit geweten heb.”
Waarom de basisschool hét moment is
Als je het hier niet doet, doe je het te laat, is Patricia van mening. “Op de middelbare school is hun wereld al een stuk groter en de groepsdruk zwaarder. Op de basisschool zijn kinderen nog de hele dag in beeld. Wat je ze hier meegeeft, nemen ze de rest van hun leven mee.”
Patricia vindt dat financiële educatie bij burgerschap hoort. Hoe ga je om met geld, met keuzes, met verleidingen? Niet ieder kind krijgt dat van huis uit mee. “Sommige gezinnen bespreken geld open en eerlijk aan de keukentafel. Bij andere gezinnen is het een beladen onderwerp, of het komt simpelweg nooit ter sprake. School kan dat verschil maken.”
Als het aan Patricia ligt, krijgt elk kind elk schooljaar een werkboekje, passend bij de leeftijd en aansluitend bij wat er speelt. Van de eerste muntjes tot de eerste eigen keuzes over geld. Want geld heb je de rest van je leven nodig. “De basis leg je op de basisschool.”